مهریه چگونه مطالبه می‌شود و به اجرا گذاشتن یعنی چه؟
🎙️ اپیزود پادکست «حقوق پویا»: مهریه؛ از مطالبه تا اجرا
سلام و درود به شما شنوندگان آگاه پادکست «حقوق پویا». من پویا عبدالهی هستم، کارشناس حقوق. امروز می‌خواهم درباره یکی از مهم‌ترین حقوق مالی زن در نظام حقوقی ایران صحبت کنم و به این سوال پاسخ دهم که «مهریه چگونه مطالبه می‌شود و اجرای گذاشتن یعنی چه؟»
تصور کنید به محض جاری شدن عقد، از نظر قانونی مالک مهریه‌تان شده‌اید. اما وقتی برای دریافت آن اقدام می‌کنید، با دو مسیر متفاوت روبرو می‌شوید: یکی مسیر سریع «اجرای ثبت» و دیگری مسیر «دادگاه خانواده». انتخاب مسیر اشتباه می‌تواند ماه‌ها زمان و هزینه شما را تلف کند. با من همراه باشید تا این دو مسیر را دقیقاً بشناسید.
بخش اول: «اجرای گذاشتن» مهریه یعنی چه؟
«اجرا گذاشتن» یا «به اجرا گذاشتن» مهریه یعنی شما به عنوان زوجه، بدون اینکه نیاز باشد ابتدا در دادگاه دادخواست بدهید و منتظر صدور حکم بمانید، مستقیماً به دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده مراجعه می‌کنید و درخواست صدور اجراییه می‌دهید. سند ازدواج شما یک «سند رسمی لازم‌الاجرا» است و قانون به آن اجازه می‌دهد که مانند یک حکم قطعی دادگاه، اجرا شود.
بخش دوم: دو مسیر اصلی برای مطالبه مهریه
مسیر اول: اجرای ثبت (سریع‌ترین راه)
این مسیر زمانی مناسب است که زوج اموالی (منقول یا غیرمنقول) به نام خود دارد. مراحل آن عبارت است از:
1. مراجعه به دفترخانه ثبت ازدواج با مدارکی مانند اصل سند ازدواج و کارت ملی زوجه.
2. پر کردن فرم درخواست صدور اجراییه و استعلام اموال زوج.
3. ارجاع پرونده به اداره اجرای ثبت و توقیف اموال زوج در صورت عدم پرداخت.
4. وصول مهریه از طریق مزایده اموال توقیف‌شده.
مزیت: سرعت بالا و سادگی مراحل. نکته مهم: در این مسیر امکان صدور حکم جلب برای زوج وجود ندارد.
مسیر دوم: دادگاه خانواده
اگر زوج اموال مشخصی ندارد که بتوان از طریق ثبت توقیف کرد، یا اگر به دنبال اعمال فشارquality (مانند ممنوع‌الخروجی یا جلب) هستید، باید از طریق دادگاه اقدام کنید. مراحل آن شامل ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرداخت هزینه دادرسی (حدود ۳/۵ درصد ارزش مهریه)، و در صورت لزوم درخواست تأمین خواسته برای توقیف اموال زوج است.
نکته کلیدی: به طور همزمان نمی‌توانید کل مهریه را از هر دو مسیر (ثبت و دادگاه) مطالبه کنید؛ باید یکی را انتخاب کنید یا بخشی را از ثبت و بخشی دیگر را از دادگاه پیگیری نمایید.
بخش سوم: تفاوت «عندالمطالبه» و «عندالاستطاعه» در مطالبه
مهریه عندالمطالبه: به محض عقد، زن مالک آن می‌شود و هر زمان که بخواهد می‌تواند آن را مطالبه کند، بدون اینکه نیازی به اثبات توانایی مالی مرد باشد.
مهریه عندالاستطاعه: پرداخت آن منوط به توانایی مالی زوج است. یعنی برای مطالبه، باید ابتدا استطاعت مالی مرد در دادگاه اثبات شود.
سه نکته حقوقی پویا
نکته اول: حق مطالبه، از لحظه عقد ایجاد می‌شود.
بر اساس ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به مجرد عقد، زن مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی در آن بکند. این حق حتی در دوران عقد نیز وجود دارد و نیازی به طلاق یا فوت نیست.
نکته دوم: برای «اجرای گذاشتن»، نیازی به دادگاه نیست.
سند ازدواج شما یک سند رسمی لازم‌الاجراست. با مراجعه به دفترخانه و درخواست صدور اجراییه، می‌توانید بدون طی کردن فرآیند طولانی دادرسی، مهریه‌تان را وصول کنید.
نکته سوم: اگر مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد، برای مازاد باید استطاعت زوج را اثبات کنید.
بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، حبس برای عدم پرداخت مهریه تنها تا سقف ۱۱۰ سکه قابل اعمال است. برای مازاد بر این مقدار، باید توانایی مالی زوج را در دادگاه ثابت کنید.
مهریه یک حق قانونی است که از لحظه عقد برای شما ایجاد می‌شود. «اجرا گذاشتن» یعنی استفاده از سند رسمی ازدواج برای وصول سریع طلب، بدون نیاز به دادگاه. اما اگر زوج اموالی نداشته باشد یا به دنبال اعمال فشار بیشتری باشید، دادگاه خانواده مسیر جایگزین است. آگاهی از این دو مسیر و تفاوت «عندالمطالبه» و «عندالاستطاعه»، به شما کمک می‌کند تا هوشمندانه‌ترین انتخاب را داشته باشید.
سه نکته حقوقی پویا
نکته اول: حق مطالبه، از لحظه عقد ایجاد می‌شود.
بر اساس ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به مجرد عقد، زن مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی در آن بکند. این حق حتی در دوران عقد نیز وجود دارد و نیازی به طلاق یا فوت نیست.
نکته دوم: برای «اجرای گذاشتن»، نیازی به دادگاه نیست.
سند ازدواج شما یک سند رسمی لازم‌الاجراست. با مراجعه به دفترخانه و درخواست صدور اجراییه، می‌توانید بدون طی کردن فرآیند طولانی دادرسی، مهریه‌تان را وصول کنید.
نکته سوم: اگر مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد، برای مازاد باید استطاعت زوج را اثبات کنید.
بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، حبس برای عدم پرداخت مهریه تنها تا سقف ۱۱۰ سکه قابل اعمال است. برای مازاد بر این مقدار، باید توانایی مالی زوج را در دادگاه ثابت کنید.
مهریه یک حق قانونی است که از لحظه عقد برای شما ایجاد می‌شود. «اجرا گذاشتن» یعنی استفاده از سند رسمی ازدواج برای وصول سریع طلب، بدون نیاز به دادگاه. اما اگر زوج اموالی نداشته باشد یا به دنبال اعمال فشار بیشتری باشید، دادگاه خانواده مسیر جایگزین است. آگاهی از این دو مسیر و تفاوت «عندالمطالبه» و «عندالاستطاعه»، به شما کمک می‌کند تا هوشمندانه‌ترین انتخاب را داشته باشید.